آبکاری الکتریکی و الکترولس

آبکاری

از آبکاری برای بهبود خواص و محافظت قطعه در بسیاری از کاربردها استفاده می­‌شود. این پوشش‌­ها باعث مقاومت در برابر خوردگی، سخت تر شدن سطح، کاهش  اصطکاک و بهینه شدن خواص الکتریکی سطح قطعه می­‌شوند.

دو روش عمده برای آبکاری قطعات وجود دارد که شامل آبکاری الکتریکی و آبکاری الکترولس است. در آبکاری الکتریکی از یک منبع جریان برق مانند باتری یا رکتیفایر برای اعمال جریان به قطعه موجود در محلول شیمیایی استفاده می­‌شود که باعث اعمال پوشش فلزی بر روی سطح قطعه می­‌شود.

این درحالی است که در پوشش­‌دهی الکترولس قطعه درون یک محلول شیمیایی قرار گرفته و بدون نیاز به جریان برق، واکنش شیمیایی صورت گرفته باعث ایجاد پوشش بر روی سطح قطعه می­‌شود.

علاوه بر عدم وجود جریان برق، تفاوت های دیگری بین روش پوشش دهی و پوشش ایجاد شده در آبکاری الکتریکی و آبکاری الکترولس وجود دارد که عبارتند از:

1- جنس قطعه

در آبکاری الکتریکی قطعات باید رسانای جریان الکتریسیته بوده و این روش عمدتا برای قطعات فلزی کاربرد دارد در حالی که در پوشش‌­دهی الکترولس رسانایی قطعه لازم نبوده و امکان اعمال پوشش بر روی قطعات پلیمری و سرامیکی نارسانا نیز میسر است. در صورت نیاز به ایجاد پوشش الکترولیتی بر روی یک سطح نارسانا، می­‌توان با استفاده از یک پوشش الکترولس اولیه یک لایه رسانا بر روی سطح ایجاد کرده و پوشش دهی را بر روی این سطح ادامه داد.

2- یک دست بودن ضخامت

در پوشش‌­دهی الکترولیتی قطعات با سطوح ناهموار، به علت تفاوت فاصله قسمت های مختلف سطح با آند، پوشش به صورت یک دست بر روی تمامی سطح نمی­‌نشیند و نواحی با ضخامت های مختلف از پوشش حاصل می­‌شود. در صورتی که در پوشش دهی با استفاده از روش الکترولس با یکسان بودن تمامی خواص محلول، مانند ترکیب شیمیایی، دما و pH در کل سطح قطعه، پوشش با ضخامت یک دست بر روی قطعه اعمال می‌­شود که در کنترل ابعاد قطعه حائز اهمیت است.

3- مقاومت در برابر خوردگی

در فرایند الکترولس به علت تشکیل پوشش با ساختار آمورف مقاومت بهتری در برایر خوردگی نسبت به پوشش های الکتریکی وجود دارد.

4-خواص مغناطیسی

عناصر افزودنی در پوشش‌­ها  ( مانند فسفر در پوشش الکترولس نیکل) باعث کاهش خواص مغناطیسی می­‌شود. این بدین معناست که پوشش الکترولس نسبت به سایر انواع پوشش ها دارای خاصیت مغناطیسی کمتری است که این ویژگی در کاربردهای الکتریکی حائز اهمیت بسیاری است.

5- محدوده عمر حمام

فلز موجود در حمام در روش پوشش دهی الکتریکی به صورت مداوم یون های موجود در محلول را جایگزین می کند. از آن­جایی که حمام پوشش دهی الکتریکی، منبع فلز خاصی برای جایگزینی یون های فلزی ندارد، حمام در نهایت خالی از یون های فلزی شده و نیازمند پرشدن مجدد حمام خواهد بود. این کنترل دائمی حمام و افزودن محلول در حین نیاز باعث افزایش هزینه و پیچیدگی آبکاری الکترولس شده است.

با توجه به تفاوت­‌ها و معایب و مزایای دو نوع پوشش الکتریکی و الکترولس، در انتخاب نوع پوشش برای کاربرد­های مختلف لازم است که نوع کاربرد قطعه را درنظر گرفت و با توجه به امکانات و خواص نهایی مورد نیاز روش و ساختار پوشش را انتخاب نمود.



دیدگاهتان را بنویسید