آزمون ها و روش های بازرسی غیر مخرب (NDT) (بخش اول)

آزمون ها و روش های بازرسی غیر مخرب (NDT)

آزمون های غیر مخرب به آزمون هایی گفته می شود که در آنها بدون تخریب و تغییر در خواص و ویژگی های نمونه، بازرسی انجام می شود. در این آزمون از روش های فیزیکی برای ارزیابی ویژگی های سطحی استفاده می شود تا آسیبی به نمونه وارد نشود. این آزمون ها در سال های اخیر مورد توجه و استقبال صنعتگران برای اطمینان از ایمنی و صحت قطعات و بدنه هواپیماها، قطارها، خطوط لوله، نیروگاه ها، سکوهای نفتی، قطعات موتور، سازه ها و پی های مهندسی و غیره بوده است. در این مقاله به شرح روش های متداول بازرسی غیر مخرب پرداخته شده است.

انواع روش های بازرسی غیر مخرب

1. بازرسی چشمی (Visual Testing-VT)

در این روش از چشم مسلح یا غیر مسلح به منظور بررسی عیوب سطحی از جمله شکستگی ها، اعوجاج و خطاهای ابعادی استفاده می شود. این روش جز اولین، ساده ترین و متداول ترین روش بازرسی است. عواملی مانند شدت و نوع نور محیط، خستگی بازرس، ویژگی سطحی نمونه ها در نتایج این روش اثرگذار هستند. امروزه در تمامی صنایع، روش تست غیر مخرب می تواند مبنای برنامه ریزی برای بازرسی های بعدی باشد.

2. آزمون مایعات نافذ (PT-Liquid Penetrant Testing)

اساس این روش بر پایه جذب مایعات به درون عیوب و نقص های نمونه است که منجر به آشکار شدن عیوب سطحی می شود. در این روش سطح قطعه با مایعی رنگی یا فلوئورسنت پوشیده می‌شود. پس از مدتی این مایع در درون شکاف‌ها و حفره‌های سطحی قطعه نفوذ می‌کند. پس از آن مایع از سطح جسم زدوده می‌شود و ماده ظاهر کننده به روی سطح پاشیده می‌شود. از این روش برای بررسی حضور ترک، تخلخل و حفره روی سطح قطعات استفاده می شود. این روش تقریباً برای همه قطعات، اعم از قطعات بزرگ و کوچک، با شکل هایی ساده و پیچیده قابل استفاده است.

آشکارسازی ترک در نمونه با آزمون مایع نافذ به کمک فلوئورسنت
آشکارسازی ترک در نمونه با آزمون مایع نافذ به کمک فلوئورسنت

3. آزمون ذرات مغناطیسی (Magnetized Testing – MT)

در این روش از ذرات مغناطیسی برای بررسی استفاده می شود. با القا میدان مغناطیسی به نمونه، ذرات مغناطیسی به درون ترک ها و عیوب سطحی نفوذ کرده و از تجمع آنها، می توان ترک ها و خراش ها و محل دقیق عیوب سطحی را شناسایی کرد.

4. آزمون رادیوگرافی     (Radiography Testing – RT)

اساس این روش بر پایه تابش پرتو ایکس و گاما به سطح نمونه است. در این روش پرتو ایکس یا گاما از نمونه عبور می کند و بر روی فیلم رادیوگرافی منعکس می شود. در صورت وجود عیوب سطحی و داخلی در نمونه، شدت پرتو های عبوری از نمونه متفاوت خواهند بود. این امر منجر به تفاوت رنگ در تصویر و شناسایی محل عیوب سطحی می شود.

 

5. آزمون فراصوت  (Ultrasonic Testing – UT)

در این روش از امواج فراصوت با بسامد بالا و دامنه کم استفده می شود. امواج بازتاب شده از سطح نمونه توسط یک مولد در یافت می شوند و از روی دامنه و شدت امواج برگشتی می توان عیوب داخلی از جمله ترک ها، عیوب انقباضی و حفرات را شناسایی کرد. این روش در بازرسی انواع قطعات به خصوص قطعات جوشکاری شده در صنایع مختلف بسیار پرکاربرد است. اپراتور با بررسی این سیگنال ها می تواند به اطلاعات مختلفی از قبیل مکان، عمق، ابعاد و نوع عیب پی ببرد.

دستگاه مورد نیاز در آزمون غیر مخرب فراصوت
دستگاه مورد نیاز در آزمون غیر مخرب فراصوت


دیدگاهتان را بنویسید