سطوح آنتی باکتریال

سطوح آنتی باکتریال

سطح آنتی باکتریال به سطحی گفته می­شود که با مرگ و یا توقف باکتری از شیوع آن جلوگیری کرده و باعث جلوگیری از ایجاد کلونی باکتری­ ها و گسترش آلودگی روی سطح خواهد شد. استفاده از سطوح آنتی باکتریال امروزه گستردگی زیادی در زمینه ­های پزشکی (درمانی و ابزار پزشکی)، کاربردهای ساختمانی، صنعت نساجی، مواد شوینده، تصفیه آب وغیره پیدا کرده است.

طریقه دستیابی به سطوح آنتی باکتریال

به صورت کلی به چند طریق می توان به یک سطح آنتی باکتریال دست یافت:

مکانیزم اثر یک ماده آنتی باکتریال با خاصیت ذاتی

برخی از مواد به صورت طبیعی دارای خاصیت آنتی باکتریال هستند. با اعمال تغییر شیمیایی و استفاده از این مواد می توان به خاصیت آنتی باکتریال دست یافت. از جمله این مواد یون های فلزاتی مانند مس، نقره و روی و یا پلیمرهای طبیعی مانند کیتوسان و پلی دوپامین هستند. همچنین برخی از اسیدهای آلی مانند استیک اسید و لاکتیک اسید به عنوان ماده آنتی باکتریال در صنایع غذایی استفاده می شوند. مکانیزم اثر این مواد به دو صورت است:

الف. با حمله به جداره خارجی میکروارگانیسم مانند باکتری سبب تجزیه آن و در نتیجه مرگ باکتری خواهند شد.

ب.  با از کار انداختن ژن های فعال آن از رشد باکتری جلوگیری می کنند.

شکل1. مکانیزم اثر یک ماده آنتی باکتریال با خاصیت ذاتی.

  1. اصلاح سطوح (تغییر فیزیکی)

برای تغییر فیزیکی یک سطح جهت دستیابی به خاصیت آنتی باکتریال می توان به روش های مکانیکی و الکتریکی باعث تغییر توپوگرافی سطح شد که باکتری تحت هیچ شرایطی به این سطوح نچسبد. این مکانیزم به صورت طبیعی در برخی گیاهان مانند برگ گل نیلوفر و اجزای بدن برخی حیوانات مانند بال مگس وجود دارد، این خاصیت که تحت عنوان آنتی فولینگ[1] نیز نام برده می شود سبب جلوگیری از چسبندگی باکتری خواهد شد.

فرایند الکتروپولیش علاوه بر مزایایی مانند جلوگیری از زنگ زدگی و ایجاد براقیت، با تغییر فیزیکی که روی سطح فلزات ایجاد می کند سبب القای خاصیت آنتی باکتریال روی سطح می شود. به این صورت که با از بین بردن پستی و بلندی­ها، زبری سطح تا حد امکان کاهش پیدا کرده و از چسبیدن باکتری روی سطح جلوگیری می شود. امروزه از این روش اصلاح سطح، برای القا خاصیت آنتی باکتریال در ابزارهای جراحی و یا فلزات در تماس با مواد غذایی و غیره استفاده  می شود.

روش دیگر برای اصلاح فیزیکی سطح، اعمال پوشش با این خاصیت روی سطح است که اصولا با حفظ خواص فیزیکی و شیمیایی زیر لایه اصلی سبب القا خاصیت آنتی باکتریال نیز خواهد شد.

ابزارهای جراحی الکتروپولیش شده.


دیدگاهتان را بنویسید